ګاونډي هېوادونه

جنگ ایران–ایالات متحده و رژیم صهیونیستی برای افغانستان تنها یک منازعه خارجی نیست، بلکه دارای پیامدهای عمیق و چندبعدی سیاسی، امنیتی و اقتصادی است. این تحلیل نشان می‌دهد که افغانستان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خود، همچنان فشارهای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از رقابت قدرت‌های منطقه‌ای را متحمل می‌شود.

از منظر سیاسی و امنیتی، تضعیف یا تغییر احتمالی در ایران به‌معنای از دست رفتن یکی از مهم‌ترین شرکای منطقه‌ی امارت اسلامی است که می‌تواند چالش‌های تازه‌ی را در حوزه سیاست خارجی، مدیریت مرزها و روابط منطقه‌ی ایجاد کند. همچنان، بی‌ثباتی در ایران می‌تواند ناامنی در مرزها را افزایش داده و افغانستان را بیش از پیش در معرض تبدیل شدن به پناهگاه گروه‌های مسلح یا تندرو قرار دهد.

د متحده ايالات سره د خبرو اترو میز ته د ایران بېرته راتګ د تاکتیکونو د بدلون له امله نه دی، بلکې د ایران د لویو محاسبو د سقوط له امله دی چې د مهارولو پر بنسټ ولاړ دي، کوم چې د پراکسي ډلو د کمزوري کولو، د پوځي ځواک تحلیل، نړیواله انزوا، او د ملت-دولت ژور ویش له لارې، د سیسټم هاخوا د مقابلې د دوام لګښت زیات کړی دی.

هیئت صلح ترامپ در ظاهر برای پایان دادن به جنگ غزه و حل منازعات بین‌المللی ایجاد شده است، اما بررسی منشور نشان می‌دهد که این هیئت نه یک سازمان بین‌المللی بی‌طرف، بلکه نهادی تحت کنترل شخصی ترامپ است. اختیارات کلیدی مانند دعوت اعضا، وتوی تصمیمات، اصلاح منشور، تعیین اعضای هیئت اجرایی و حتی انحلال هیئت، همه در دست رئیس (ترامپ) است. ترامپ از این هیئت سه نوع هدف را دنبال می‌کند:

د ټرمپ د سولې بورډ په ظاهر کې د غزې جګړې د ختمولو او نړیوالو شخړو د حل لپاره جوړ شوی، خو د منشور مواد ښيي چې دا یو بېطرفه نړیوال سازمان نه دی، بلکې تر ډېره د ټرمپ تر شخصي کنټرول لاندې جوړښت دی. ځکه مهم واکونه لکه د غړو دعوت، د پرېکړو ویټو، د منشور تعدیل، د اجرائیوي بورډ ټاکنه او حتی د بورډ منحل کول ټول د رئیس (ټرمپ) په لاس کې دي.

 د ایکو اقتصادي سازمان د سیمه ییزې همغږي د پیاوړتیا، ازادۍ سوداګرۍ، سیمه ییز اقتصادي پرمختګ او د علمي ـ فرهنګي تبادلو لپاره رامنځته شوی دی، په پاکستان کې د دې سازمان د غونډې داېرېدل او له افغانستان پرته د نورو غړو هېوادونو ګډون د دې څرګندونه کوي چې د دې سازمان غړو هېوادونو لپاره پاکستان یو اقتصادي شریک ګڼل کېږي او په سیمه کې د پام وړ باور لري.

تظاهرات اخیر در ایران که خاستگاه اولیه آن اعتراضات اقتصادی بازاریان به نوسانات ارزی و وضعیت معیشتی بود به سرعت به جنبشی گسترده با ماهیت سیاسی تبدیل شد. این تحول نشان‌دهنده عمق نارضایتی‌های ساختاری در جامعه ایران است؛ جایی که مطالبات معیشتی به دلیل ناکارآمدی مدیریت اقتصادی و فشارهای خارجی به سرعت به تقابل مستقیم با ساختار سیاسی حاکم منجر می‌شود.

په ایران کې وروستي لاریونونه، چې په پیل کې د اسعارو د بدلون او د ژوند خراب اقتصادی شرایطو په وړاندې د تجارانو لخوا د اقتصادي لاریونونو په توګه پیل شوي وو، په چټکۍ سره د سیاسي طبیعت سره په یوه پراخه غورځنګ بدل شول.

 پر وینزوېلا د متحده ایالاتو پوځي برید او د دغه هېواد د ولسمشر نیکولاس مادورو او د هغه د مېرمنې غیرقانوني نیونه، د نړیوالو حقوقو له نظره، د ملګرو ملتونو د منشور له بنسټیزو احکامو سره په ښکاره ټکر کې دي. دا اقدام د دولتونو د حاکمیت اصل، د زور د نه کارونې اصل، د نه مداخلې اصل، او همدارنګه د بشري او بشردوستانه نړیوالو حقوقو له اساسي قواعدو سرغړونه ګڼل کېږي. د موجودو حقوقي چوکاټونو له مخې، داسې هېڅ معتبر استثنا نه تر سترګو کېږي چې وکولای شي دا پوځي اقدام مشروع یا توجیه کړي.

پاکستان د اسلام په نوم رامنځته شوی او په دې برخه کې علماوو ډېر رول اداء کړی دی. سره له دې چې د پاکستان له رامنځته کېدو وروسته دين د پاکستان د حکومت بنسټيزه مرجع وګرځېده او د پاکستان د يو اسلامي دولت او يا د مسلمانانو د هېواد په نوم رامنځته شو او طبعي ده چې د يو اسلامي دولت په رامنځته کېدو سره به د هغې په واک کې تر ډېره ملايان وي ځکه هغوی د دين په اړه پوره پوهه لري او په اوايلو کې همداسې وشول، خو د وخت په تېرېدو سره په حکومتي چارو کې د علماوو رول کم او د ملکي او پوځي حکومت رول زيات شو.