په سيپيک (CPEC) کې د افغانستان ګډون او د هند غبرګون
چين غواړي چې د يو کمربند او يوې لارې پروژې د لا پراختيا په موخه د دې پروژې اړوند د سپيک دهليز کې افغانستان هم راګډ کړي، خو د دې کار لپاره د اسلامي امارت او پاکستان کړکېچنې اړيکې ستر خنډ دی،
CSRS | مرکز مطالعات استراتیژيک و منطقوی | د ستراتېژیکو او سیمه ییزو څېړنو مرکز
مرکز مطالعات استراتیژيک و منطقوی دستراتېژیکو او سیمه ییزو څېړنو مرکز
چين غواړي چې د يو کمربند او يوې لارې پروژې د لا پراختيا په موخه د دې پروژې اړوند د سپيک دهليز کې افغانستان هم راګډ کړي، خو د دې کار لپاره د اسلامي امارت او پاکستان کړکېچنې اړيکې ستر خنډ دی،
د افغان – ټرانس ریل پټلۍ پروژه نه یوازې د اورګاډي ترانسپورت پروژه ده، بلکې یو څو اړخیز جیوپولیټیک نوښت هم دی چې کولی شي د سیمې اقتصادي، سیاسي او امنیتي جوړښت بدل کړي.
د افغانستان د اسلامي امارت سره د اروپايي ټولنې د اړیکو تحلیل ښیي چې د اروپا د ارزښتونو اصولو او د افغانستان په وړاندې د هغې د جیوپولیتیک مکلفیتونو ترمنځ ژور واټن شتون لري.
نشستهای سه جانبه میان افغانستان، پاکستان و چین در حالی روی دست گرفته شد که افغانستان و پاکستان در اوج اختلافات به سر برده و از طرف دیگر جنگ به شکل روز افزون در این کشور شعلهور میشد. این نشستها که مهمترین اهداف آن کاهش تنش و نزاع میان افغانستان و پاکستان از طریق حل اختلافات مرزی، مبارزه مشترک و همسو با گروههای ناامن کننده و انجام توافقات اقتصادی روی دست گرفته شد،
د افغانستان، پاکستان او چین ترمنځ درې اړخیزې غونډې په داسې وخت کې ترسره شوي چې افغانستان او پاکستان د خپلو اختلافاتو په اوج کې وو او له بلې خوا، په هېواد کې جګړه مخ په زیاتېدو وه. دا غونډې، چې تر ټولو مهمې موخې یې د سرحدي شخړو د حل له لارې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي او شخړو کمول وو،
با در نظر داشت موضوعات یاد شده میتوان به این نتیجه رسید که این بندر برای آینده روابط اقتصادی کشورهای منطقه بسیار مهم و حیاتی میباشد. هند منحیث یک قدرت اقتصادی منطقوی با دور زدن پاکستان، به دنبال گسترش دسترسی خود با بازارهای آسیای میانه و افغانستان میباشد تا از این طریقه مواد خام مورد ضرورت صنایع خود را تامین کند و از سوی دیگر محصولات کار تمام خود را در این کشورها بفروش برساند و از این طریق رشد اقتصادی خود را برای دهههای آينده تضمین کند.
د چابهار بندر د سیمې د هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو د راتلونکي لپاره خورا مهم او حیاتي دی. هند، د یو سیمه ییز اقتصادي ځواک په توګه، هڅه کوي چې له دې سيمې څخه پاکستان لرې وساتي او د مرکزي اسیا او افغانستان بازارونو ته خپل لاسرسی پراخ کړي، ترڅو خپلو صنعتي بازار ته خام مواد چمتو کړي او له بلې خوا، خپل بشپړ شوي محصولات په دې هېوادونو کې وپلوري، په دې توګه د راتلونکو لسیزو لپاره خپله اقتصادي وده تضمین کړي.
اسلامي امارت له بیا راتګ وروسته، د ایران او افغانستان اړیکې د پخوا په څېر پاتې شوې. سربېره پردې، په تېرو دریو کلونو کې، دواړو خواوو هڅه کړې چې اړیکې ښې پیاوړې کړي او د اقتصادي تعاملاتو د زیاتوالي لپاره د یو بل له متقابل ظرفیتونو څخه ګټه پورته کړي. په دې وروستیو کې، ایران هڅه کړې چې کابل ته د خپل بهرنیو چارو وزیر په لېږلو له کابل سره خپلې اړیکې ښې کړي.
د اسلامي امارت او پاکستان ترمنځ د وروستۍ جګړه اصلي لامل د پاکستان د طالبانو اسلامي تحريک دی، پاکستان حکومت اسلامي امارت تورنوي چې دوی ټي ټي پي ته پټنځايونه برابروي او د ډيورنډ کرښې ا خوا له دوی سره همکاري کوي، سره له دې چې دا تورونه اسلامي امارت رد کړي او هر وخت يې دا خبره کړې د چې د افغانستان خاوره به د چا پر ضد نه کاريږي، خو پاکستان د اسلامي امارت په دغو خبرو باور نه لري او بيا يې هم په پکتيکا او نورو ځايونو کې هوايي بريدونه کړي او ادعا يې کړې چې هلته يې د ټي ټي پي جنګيالي په نښه کړي دي.
د پورتني محتوا له مخې مونږ دې پایلې ته رسيږو چې په افغانستان کې د بې وزلۍ د پديدې شاخصونه زیات دي او تل يې د دغه هېواد خلک له بېلابېلو زاويو ګواښلي دي. د نړیوالو سازمانونو د راپور له مخې، په اوسنۍ دوره کې د افغانستان خلک د بې وزلۍ د ښکارندې او د دې ښکارندې اړوند شاخصونو ته په کتو سره، په لوړه کچه او د ژوند له جدي ستونزو سره مخ دي او جدي همکارۍ ته اړتیا لري.