د ملا عبدالغني برادر ازبکستان سفر ته یوه کتنه
یوه له هغو اغیزمنو ستراتیژیو څخه چې د اسلامي امارت د فعالې ډیپلوماسۍ ښودنه هم کوي، نږدې او لرې هېوادونو ته د لوړ پوړو چارواکو سیاسي-اقتصادي سفرونه دي
CSRS | مرکز مطالعات استراتیژيک و منطقوی | د ستراتېژیکو او سیمه ییزو څېړنو مرکز
مرکز مطالعات استراتیژيک و منطقوی دستراتېژیکو او سیمه ییزو څېړنو مرکز
یوه له هغو اغیزمنو ستراتیژیو څخه چې د اسلامي امارت د فعالې ډیپلوماسۍ ښودنه هم کوي، نږدې او لرې هېوادونو ته د لوړ پوړو چارواکو سیاسي-اقتصادي سفرونه دي
با در نظر داشت موضوعات یاد شده میتوان به این نتیجه رسید که این بندر برای آینده روابط اقتصادی کشورهای منطقه بسیار مهم و حیاتی میباشد. هند منحیث یک قدرت اقتصادی منطقوی با دور زدن پاکستان، به دنبال گسترش دسترسی خود با بازارهای آسیای میانه و افغانستان میباشد تا از این طریقه مواد خام مورد ضرورت صنایع خود را تامین کند و از سوی دیگر محصولات کار تمام خود را در این کشورها بفروش برساند و از این طریق رشد اقتصادی خود را برای دهههای آينده تضمین کند.
د چابهار بندر د سیمې د هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو د راتلونکي لپاره خورا مهم او حیاتي دی. هند، د یو سیمه ییز اقتصادي ځواک په توګه، هڅه کوي چې له دې سيمې څخه پاکستان لرې وساتي او د مرکزي اسیا او افغانستان بازارونو ته خپل لاسرسی پراخ کړي، ترڅو خپلو صنعتي بازار ته خام مواد چمتو کړي او له بلې خوا، خپل بشپړ شوي محصولات په دې هېوادونو کې وپلوري، په دې توګه د راتلونکو لسیزو لپاره خپله اقتصادي وده تضمین کړي.
امریکا در یک دور خاص با پیشه کردن استراتژی انزواگرایی که به دکترین مونرو مشهور بود توانست از مناقشات بینالمللی خود را دور بسازد. هرچند ترامپ واضحاً از انزواگرایی یاد نکرده اما از یک چشمانداز از فحوای عملکرد و سیاستهایش برمیآید که شاید وی به اتخاذ سیاست انزواگرایی مونرویی روی آورده باشد. با اینکه برخی از شواهد این فرضیه را پشتیبانی میکند اما فرضیه دومی که دلالت بر عملگرایی منفعتجویانه دارد بیشتر محتمل است. همانطور که توضیح داده شد، امریکا زمانی به یک ابرقدرت تبدیل شد که رویکرد بینالمللیگرایی اتخاذ کرد.
د ټرمپ دوه ګونی چلند، چې له یوې خوا د امریکا د پوځي حضور نه شتون او له بلې خوا پر اسلامي امارت فشار راوړل او افغانستان ته د بشري مرستو سیاسي کول غواړي، هیڅکله به د افغانستان د کړکېچ لپاره مناسب حل ونه موندل شي. ځکه چې د افغانستان راتلونکی به په داخلي پرمختګونو او د نورو نړیوالو قدرتونو په رول پورې تړلی وي. د هېواد د ځانګړی ستراتیژیک موقعیت په پام کې نیولو سره، د هیڅ یو نړیوال ځواک کړنې به پدې هېواد کې اغیزمنې نه وي.
پس از رویکار آمدن مجدد امارت اسلامی روابط ایران و افغانستان کما في السابق برقرار ماند. علاوه بر این در طول سه سال گذشته هر دو طرف تلاش کردند جهت ارتقای روابط حسنه، از ظرفیتهای متقابل یکدیگر در راستای افزایش تعاملات اقتصادی بهرهور شوند. در این اواخر ایران با فرستادن وزیر خارجه به کابل تلاش کرده است تا سطح روابط خود با کابل را بیشتر سازد.
با توجه به مطالب فوق دیده میشود رژیم صهیونیستی علی رغم وحشیگریهای خویش ضمن خسارات هنگفت نظامی و شکست استراتیژیکی، نتوانسته در طول جنگ به هیچ یک از اهداف خویش دست یابد. اما دیده میشود نظر به عوامل متعدد چون فشارهای امریکایی، تلاشهای منطقهای چون میانجیگری کشورهای چون قطر و مصر و همچنین استواری مردم فلسطین و مقاومت پیگیرانه و شجاعانه مقاومت فلسطینی که از سرباز تا قائد در خط مقدم علیه رژیم صهیونیستی با امکانات امریکایی اش میجنگیدند؛ تن به این توافق داد که به معنای واقعی او را به هیچ یک از خواستهایش جز آزادی اسرای صهیونیستی از قید حماس که در مقابل آن اسرای فلسطینی که حتی در مواردی در برابر یک اسیر صهیونیستی 50 تن از اسرای فلسطینی آزاد میشوند، نمیرساند.
د پورته مطالبو په نظر کې نیولو سره، ښکاري چې اسرائیلي رژیم د خپلو ټولو وحشتونو او بريدونو او ظلمونو سره بيا هم د جګړې له لارې خپلو موخو ته نه دی رسیدلی، خو د مختلفو عواملو لکه د امریکایانو فشارونه، د سیمې هیوادونو لکه قطر او مصر منځګړیتوب هڅې او د فلسطیني مقاومت د خلکو استقامت، چې له سرتیرو څخه تر قايدینو پورې په لومړۍ کرښه کې د اسرائیلي رژیم په وړاندې د امریکایی امکاناتو سره جګړه کوله، سبب شوي چې د اوربند هوکړه ومني.
د ترسره شویو مطالعاتو له مخې، دا نتیجه اخېستل کېدی شي چې ۲۰۲۴ کال د افغانستان لپاره یو متحرک کال و. له سیاسي پلوه، سږ کال د ډېرو هېوادونو په حکومتونو کې ډیر بدلونونه راغلل، چې ځینې یې، لکه د دیموکراتانو څخه جمهوري غوښتونکو ته د واک لیږد، په ځانګړې توګه د ډونالډ ټرمپ په څیر د جنجالي شخصیت بیا ځلې واک ته رسېدل چې په راتلونکي کې د نړۍ لپاره اغېز لرونکی دی.
ترکیه د منځني ختیځ په سیاست کې د خپلو موخو ترلاسه کولو لپاره په ډیر جدیت سره هڅې کوي تر څو خپلو اهدافو ته ورسیږي، په همدې خاطر يې دا پيړۍ د ترکیې پيړۍ (قرن ترکیه) په نامه نومولې ده او په هره برخه کې کوشش کوي چې خپل قوت زیات او مستحکم کړي بالخصوص د ساینس او ټیکنالوژۍ، اقتصاد او ديپلوماتیکه برخه کې، په همدې خاطر کله غربي هیوادونو ته نیږدي کیږي او کله د روس او چین په مشرۍ رامنځته شوي ایتلاف (BRICS) سره ځان نیږدي کوي تر څو د سیمه ییزو او نړیوالو ننګونو سره مبارزه وکړي، د دې لپاره چې ترکیه په خپلو موخو کې بريالۍ شي، باید لاندې برخو ته ځانګړې پاملرنه وکړي.